Gorinchem is een bijzondere vestingstad gelegen aan twee rivieren: de Linge en de Merwede. De stad was vroeger een belangrijk centrum voor visserij en handel. Fraaie monumenten herinneren nog aan deze bloeiperiode.
Over de vestingwallen die vrijwel geheel bewaard zijn gebleven is een prachtige wandeling uitgezet. Bij de VVV kun je de brochure ‘Wandelen door heden en verleden’ (€ 2,00) afhalen die een beschrijving geeft van de vestingwandeling. De aanleg van de omwalling startte in 1578. Drie landpoorten en een waterpoort gaven toegang tot de stad. Het kanon op een heuveltje herinnert aan de positie van Gorinchem als belangrijke vesting in de Hollandse Waterlinie.
Buiten de Waterpoort
Het Tolhuis aan het einde van Molenstraat stamt uit de tijd dat de passerende schepen op de Merwede tol moesten betalen. Aan de zuidkant van de stad ligt een groot park met bankjes en terrassen die een fraai uitzicht bieden op de drukke scheepvaart op de Merwede. Vanaf de kade varen de pontjes naar Woudrichem, Slot Loevestein en – in de zomermaanden – Fort Vuren. Het is er altijd druk. De naam ‘Buiten de Waterpoort’ herinnert aan de waterpoort die in 1893 als ‘volkomen onnut gebouw, niet passend bij een moderne vesting’ werd gesloopt.
Lingehaven
De oorsprong van Gorinchem ligt rond de Lingehaven. De haven werd omstreeks 1300 bij de monding van de Linge aangelegd waardoor de nederzetting spoedig uitgroeide tot een belangrijk handelscentrum. In de haven liggen nu alleen nog pleziervaartuigen. Tussen het End en de Korenbrug is de Linge met zijn kaden en voorname huizen op zijn mooist. Op zomerse dagen manoeuvreren schepen en scheepjes zich met veel moeite in de nauwe Lingesluis daarbij becommentarieerd door de ‘beste stuurlui aan wal’.
Via de Robberstraat en de Kalkhaven wandel je naar de Lombardstraat. Hier staat de 16de-eeuwse Dalempoort, de enige poort die de tand des tijds heeft doorstaan. Samen met de korenmolen De Hoop vormt de poort een kleine historische enclave aan de oostkant van de stad.
Grote Markt
De Grote Markt met de imposante Wilhelminafontein is het hart van de stad. Op zonnige dagen verandert het plein in een groot terras. Rond 1850 liet het stadsbestuur het middeleeuwse stadhuis en de achterliggende kerk slopen om plaats te maken voor een nieuw stadhuis en de huidige Grote Kerk. Ook andere monumentale gebouwen moesten wijken voor nieuwbouw. Alleen de oude kerktoren bleef staan. De 67 meter hoge toren uit 1450 -1517 vertoont een opmerkelijke knik. Tijdens de bouw verzakte het onderste deel, waarna de twee volgende geledingen er loodrecht op werden gebouwd. In de zomermaanden kun je de 254 traptreden beklimmen en vanaf de toren genieten van het prachtige uitzicht.
Hugo de Groot
Gorinchem koestert het Hugo de Grootpoortje op de Grote Markt. Iedereen kent wel het verhaal van zijn wonderbaarlijke ontsnapping uit de staatsgevangenis van Slot Loevestein. Op 22 maart 1621 ontsnapte hij, verborgen in een boekenkist Via dit poortje werd de kist naar een huis in de Gasthuisstraat gebracht waar De Groot zich verkleedde en als metselaar op weg ging naar het veilige Antwerpen.
Cultuurstad
Het Gorcums Museum (www.gorcumsmuseum.nl) dat is gehuisvest in het voormalige stadhuis, toont schilderijen van oude meesters en van hedendaagse kunst uit Gorcum. Ook is er een kleine, maar fraai vormgegeven zaal over de geschiedenis van Gorinchem.
Iedere tweede zondag van de maand openen vijftien galeries, bijzondere winkels en antiekzaken hun deuren tijdens de Culturele Route Gorcum (www.cultureleroute.nl). Een extra reden om historische binnenstad te bezoeken.
Informatie
VVV Gorinchem, Grote Markt 17, 0183 631 525, www.vvvgorinchem.nl